Қазіргі технология дамыған заманда әлеуметтік желіні қолдану аса қажет. Оқу орындары, мамандық бойынша, жеке кәсіпкерлерік болсын кез-келген салада интернет желісін қолданады, тіпті жұмыстың көптеген шаруалары онсыз бітпейді. Кез-келген істің жақсы жағымен қатар жағымсыз тұстары да болады. Интернет желідегі алаяқтар, арам нәрселері жарнамалау, дүние және ақыретке пайдасы жоқ фильмдер, құмар ойындар, қалжыңдар, пранктер қарасы жетерлік.

Қоғамдағы діни-теріс бағыттағы ағымдардың негізгі құралы да осы әлеуметтік желі болып отыр. Оны көбінесе ақпараттық соғыс деп те атайды. Мысалы еліміздегі ҚМДБ-на қарасты облыстағы мешіттерде сайттар жұмыс жасауда. Олар жастардың теріс бағытқа түспеуі үшін және дәстүрлі Ислам дінін насихаттау үшін қаншама бейнероликтер, сұрақ-жауап ретінде эфирлер, мақалалар шығаруда. Діни теріс ағымдар бойынша анализ жасайтын мамандардың айтуы бойынша, әлеуметтік желідегі жүздеген сайттарды жапсақ, сондай тағы да жүздегені ашылып жатады дейді. Осыдан-ақ дінді бөлшектеу, арасына іріткі салу үшін шет елдерден қыруар қаражаттардың бөлінетініне куә боламыз. Бұл тұста әрбір мұсылман діни ақпарат іздеген жағдайда өте сақ болу керек екендігін, рұқсат етілген сайттардан ғана мәлімет іздеу аса қажет екендігін көреміз.

Қазақта сөз бар: «Заманың түлкі болса-тазы болып шал» - деген. Әлеуметтік желіден мүлде бас тарта алмайтыныз анық болса, ол жағдайда керісінше ақпараттық сауаттылықты арттыру керек екендігін аңғарамыз.

Әлеуметтік желінің тағы бір пайдасы кітап қорының көптігі. Өзіңізге қажетті діни мәзхабымызға сай келетін том-том кітаптарды шет елдерден алдырту үшін қыруар қаражат, күндер мен айлар, кеденнен өту бар, осының барлығы шектеулі өмірімізде көп уақытымызды алады. Ал ғаламтор желісі арқылы жүздеген кітаптың электрондық нұсқасын көшіріп алып қолдану үнемдірек және тиімдірек.

Соңғы кездері Жасанды интелект (ЖИ) қарқындап дамуда. Бұны қолданбайтын адам кемде-кем шығар. Түрлі форматта видеолар, суреттер, мақала, жаңалықтар қай-қайсысын алсаң да өңдеп сізге дайындап береді. Жасыратыны жоқ, кей кездері уақыт тығыз кездері жұмысымызды жеңілдету, уақытты үнемдеу үшін пайдаланатынымыз да рас. Әйтсе де адамның миы, рухани ойлау қабілеті Жаратушы Алладан берілген үлкен нығмет. Адам бойында сезім, жүрек көзі, интуиция, моральдық жауапкершілік секілді тұнып тұрған қасиеттер бар. Ал, ЖИ болса роботтың жұмысын атқарып, берілген ақпаратты тек есептейді, түсінбейді, сенің ішкі жан дүниеңді сезінбейді. Дін ғұламалары ЖИ арқылы ақида (сенім), психологияға қатысты сұрақтарды сұрамағын дұрыс екенін айтуда.

Алла тағала Құранда білім жайлы:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُواْ الْأَلْبَابِ

«Білетіндер мен білмейтіндер тең ба? Шын мәнінде ақыл иелері ғана ғибрат ала алады!», деген. («Зумар» сүресі, 9-аят)

Атақты тәпсір ғалымы Ибн Кәсир (р.һ.) осы аятты «Шын мәнінде ақыл иелері ғана ғибрат ала алады!» деген сөзге байланысты, осы екеуінің арасындағы айырмашылықты тек ақылы бар, саналы адам ғана түсінеді деген.

Сондықтан жасанды интеллект қарыштап қанша дамыса да адамның миынан, ойлау жүйесінен асып түспейтіні анық.

Әлеуметтік желінің өзіне тән әдептері бар екенін ескеруіміз керек. Солардың бірнешесіне тоқталатын болсақ:

Шындықты сақтау – жалған ақпарат таратпау. Келген ақпаратты мұқият тексеріп, анық-қанығын білу.

Сыпайылық таныту – дөрекі сөз, балағат қолданбау.

Өсек пен ғайбаттан аулақ болу – біреудің артынан жаман пікірлер, комментарилер жазбау.

Пайдасыз нәрседен сақтану – уақытты босқа кетірмеу.

Біреудің жеке өмірін құрметтеу, авторлық құқықты – рұқсатсыз фото/видеоны жарияламау.

Құрметпен пікір жазу – келіспесең де мәдени түрде айту.

Дінге, ұлтқа тіл тигізбеу – араздық тудырмау.

Жақсылыққа шақыру – пайдалы, тәрбиелік контентті бөлісу.

Уақытты бақылау – тәуелділікке түспеу.

Ниетті дұрыстау – лайк, қаралым үшін емес, адамдарға пайдасы мен сауап үшін қолдану.

Құрметті ағайын!

Егер болашақ ұрпағымыз ұлттық дәстүрімізді, дінімізді және тілімізді бойына сіңіріп, солардан сусындап өссе, мұндай алмағайып заманда түрлі теріс ықпал мен адасудан аман болады.

Себебі ұлттың тамыры – дәстүрінде, тірегі – тілінде, ал рухани қорғаны – дінінде. Осы үш құндылықты берік ұстанған ұрпақ ешқашан бағытынан жаңылмайды.

Қостанай облыстық мешітінің наиб имамы
Абзал Сұлтанғалиұлы