Главный имам, Верховный муфтий, Религиозная карта

Бас мүфти блогы

Намаз - время намаза

04:36
06:26
13:49
18:46
21:03
22:54
Таң намазы
Күннің шығуы
Бесін намазы
Екінді намазы
Ақшам намазы
Құфтан намазы
Қостанай
    Намаз кестесі СМС арқылы
    Ақмола облысы
  • Астана
  • Атбасар
  • Көкшетау
  • Степногорск
  • Ақтөбе облысы
  • Ақтөбе
  • Хромтау
  • Қандыағаш
  • Шалқар
  • Алматы облысы
  • Алматы
  • Жаркент
  • Қапшағай
  • Сарыөзек
  • Талдықорған
  • Үшарал
  • Атырау облысы
  • Атырау
  • Құлсары
  • Мақат
  • Миялы
  • Шығыс Қазақстан облысы
  • Аягөз
  • Өскемен
  • Риддер
  • Семей
  • Жамбыл облысы
  • Жаңатас
  • Қаратау
  • Тараз
  • Қарағанды облысы
  • Балқаш
  • Жәйрем
  • Жезқазған
  • Қарағанды
  • Сәтбаев
  • Қостанай облысы
  • Арқалық
  • Қостанай
  • Рудный
  • Қызылорда облысы
  • Арал
  • Байқоңыр
  • Қазалы
  • Қызылорда
  • Маңғыстау облысы
  • Ақтау
  • Бейнеу
  • Форт-Шевченко
  • Жаңаөзен
  • Солтүстік Қазақстан облысы
  • Петропавл
  • Павлодар облысы
  • Екібастұз
  • Павлодар
  • Оңтүстік Қазақстан облысы
  • Жетісай
  • Сарыағаш
  • Шардара
  • Шымкент
  • Түркістан
  • Батыс Қазақстан облысы
  • Ақсай
  • Чапаев
  • Жаңақала
  • Жәнібек
  • Орал
  • Сайқын
Қазақстанның діни интерактивті картасы
  • Григорияндық
  • Хиджри
Бүгін 22 сәуір 2017 ж. – 25 Раджаб 1438 ж. - رجب‎ ) Күнтізбе

Сұрақ-жауап

Сұрақ қою

Security code


Ляззат 2018-02-15 22:39
Әссаләму-алейку м! Мен өте қиын жағдайға түстім. Жолдасым мені тастап кетті. Үш рет талақ айтты. Өзім түсінбей қалдым. Бар себеп: «ас болсын» деген адамға: «рахмет» деген едім. Мен өзім вахтаға жұмысқа тұрғанмын горничная-уборщ ица болып. Қарыздарымыздың көбейіп кетуине байланысты жұмысқа шығудан басқа амал қалмады. Қазір жұмыстамын. Жолдасыммен әр кез үнемі видеовызов арқылы сөйлесіп отырамыз. Жолдасым өте қызғаншақ адам. Екі күн алдын кешкі 7 де жұмыс бітіп, столовыйға бара жатқанмын. Қолымда телефон жолдасыммен видео арқылы сөйлесіп келе жатқанмын. Алдымнан прачкаға күнде жуатын заттарды алып кететин бала өтіп бара жатып оқыстан «ас болсын» деді. Мен рахмет деп жауап бергенмін. Жолдасым телефонды сразу тастап жіберді. Қанша звандасам да көтермеді. Артынан смс жазып жіберіпті, енді менен аулақ жүр, звандама деп. Мен түкке түсінбедім. Ол адам прачканын адамы күнде жууға заттарды алып кеткенде коргенім болмаса мен оны танымаймын. Тіпті атын да білмеймін деп айтсам сенбейді. Сонымен ертесіне маған жолдасым үш рет талақ берді. Танымайтын біреудің өтіп бара жатып ас болсын деген сөзі үшін жолдасым менен бас тартты. Қатты киналып отырмын. Мен жолдасымды қатты жақсы көремін. Айтыңыздаршы не істеуге болады. Әлде менікі дұрыс емес па? Рахмет деген сөзді қате айттым ба. Жолдасымды енді калай кайтара аламын. Көмек беріңіздерші өтінем. Алла разы болсын!
Толығырақ
Уағалейкумуссалам уа рахматуллаһи уа баракатуһ. жалпы бөгде әйел мен ер кісі бір-бірімен тек шариғаттың шеңберінде әрі зәру жағдайда сөйлесуге болады. Бірақ фитнаға (бүлікке, ұрыс-керіске, жанжалға) алып баратын сөздер болса оған тыйым салынады. Ендеше күйеуіңізді қайтару біздің қолымызда емес. Ал талақ мәселі бойынша ол кісі өзі діни басқарманың шариғат және пәтуа бөліміне келуі тиіс.
Айдана 2018-02-11 22:54
Әссәләму әлейкум уа рахматуллахи уа баракатух! Намаз мені тастап кетті, қиналып кеттім, соңғы күндері жаман нәрсеге мені біреу итермелеп тұрғандай, кейде қатты ашуланғанда не істеп қойғанымды білмей қаламын. Соңғы кезде жаман болып жүрмін. Жалғыз қалуға қатты қорқамын. Себебі мені біреу жаман нәрсеге итермелеп тұрғандай! Көмек берсеңіздер өз өзіме қол салып қоямын ба деп те қорқамын
Толығырақ

Уағалейкумуссалам уа рахматуллаһи уа баракатуһ! Құрметті Айдана, намазды тастап қою, дінімізде, ауыр күнә. Оның күнәсі жайында баян еткен Пайғамбарымыздың бірнеше асыл сөзі бар. Атап айтсақ, Пайғамбарымыз (с.а.у.) сахаба Муғаз ибн Жәбәлға былай дейді:

لَا تَتْرُكْ الصَّلَاةَ مُتَعَمِّدًا فَإِنَّهُ مَنْ تَرَكَ الصَّلَاةَ مُتَعَمِّدًا فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ

«Кім намазды әдейі тастап кеткен болса, онда Алланың панасы одан ұзақтайды» (Табарани: Муъжәмул Кәбир; Ахмәд ибн Ханбәл: Мүснәд).

Сондай-ақ, сахаба Абдулла ибн Ъамрдің айтуынша, Пайғамбарымыз (с.а.у.) бір күні намазды тілге алып былай деді:

"مَنْ حَافَظَ عَلَيْهَا ، كَانَتْ لَهُ نُورًا وَبُرْهَانًا وَنَجَاةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ، وَمَنْ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهَا لَمْ يَكُنْ لَهُ نُورٌ وَلا بُرْهَانٌ وَلا نَجَاةٌ ، وَيَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ قَارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَأُبَيِّ بْنِ خَلَفٍ"

«Намазына берік кісіге, қиямет күні намаз (жарқыраған) нұр, айғақ және (тозақ отынан) құтқарушы болады. Ал кім оны тастап кетсе, онда оған нұр да, айғақ та құтылу да жоқ. Қиямет күні ол адам Қарунмен бірге, Перғаунмен бірге, Һаманмен және Үбәй ибн Хәләфпен қатар тұрады (хадис мәтінінде «келеді» делінген)»(Ахмәд ибн Ханбәл: Мүснәд. №1220).

Әйтсе де, бұдан адамға мынандай ой келмеуі керек: Намазды бастап, одан кейін тастап, осындай күнәға батқанша, бастамағаным жақсы» деген. Намаздың парыз екенін білген кісі, біле тұра мүлдем оқымайтын болса да күнәсі ауыр.

Намазын аялағысы келетін, ең ұлы құлшылықтың өзін тастап кетуінен қорықатын мұсылман бауырларымыз үшін пайдалы кеңестер:

Күнәдан тыйылу.

Күнә адамды тағат-ғибадаттардан мақрұм етеді. Жүректі өлтіреді. Күнә артқан сайын оның қарсысындағы тағат-ғибадаттар кеми береді. Пенде намаз оқығандағы, Құран оқығандағы ләззаттарынан ажырайды. Иманның тәттілігін жоғалта бастайды. Намазда Раббысынан болған қорқыныштарды жоғалтады. Жүрегі қатайып, көзінен жас тамбайтын болады. Ал, адам күнәдан алыстаса бұл нәрселер керісінше болады. Кім тағат-ғибадатқа беріліп, харам істерден тыйыла бастаса, Алла оны тәрк еткен нәрсесінен де артықша нәрсеге жолықтырып, оны иман ләззаттарымен, ғибадат ләззаттарымен бақытты етіп қояды.

Салихалы адамдармен жолдас болу, Алла еске алынатын мәжілістерге қатысу.

Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын):

قالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّم :"الْمَرْءُ عَلى دِينِ خَلِيلِه، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخالِلُ "ـ رواه أحمد في مسنده.

«Адамның досы қай дінде болса, ол да сол дінде болғаны, сондықтан, адам достасайын деп жатқан адамына мұқият зер салсын»,-деген (Тирмизи, Әбу Дәуд). Орта – адамның жүрегіне, тәрбиесіне, мінез-құлқына әсер етеді. Алла еске алынатын орталар, үнемі көркем насихат айтатын адамдар сіздің иманыңыздың күшеюіне, біліміңіздің артуына себеп болады. Мұндай ортадан шайтандар да алыс болады. Құлшылықта өзіңізден жоғарыларға қарап, алға қарай ұмтыласыз. Әбу Муса әл-Ашғари (р.а.) риуаят еткен хадисте Алла Елшісі (с.а.с.) былай деген:

عن أَبي موسى الأشعري رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قَالَ: "إِنَّمَا مَثلُ الجَلِيسِ الصَّالِحِ وَجَلِيسِ السُّوءِ كَحَامِلِ المِسْكِ وَنَافِخِ الْكِيرِ، فَحَامِلُ الْمِسْكِ إمَّا أنْ يُحْذِيَكَ وَإمَّا أنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ وَإمَّا أنْ تَجِدَ مِنْهُ ريحًا طَيِّبَةً، وَنَافِخُ الكِيرِ إمَّا أنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ وَإمَّا أنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا مُنْتِنَةً"، رواه البخاري ومسلم.

«Жақсы дос пен жаман достың мысалы әтір сатушы мен көрік басушы секілді. Әтір сатушы саған әтірін сыйға береді немесе одан әтір сатып аласың немесе жақсы иісте боласың. Ал, көрік басушының қасында не киіміңді күйдіресің, не сасық иісте боласың» (Бухари мен Муслим). Яғни, жақсы ортада отырған адам бойына тек жақсылықтарды жинап шығады. Ал жаман орта адамның иманына кері әсерін тигізеді. Исламдағы бауырластық – бір Аллаға құлшылық етуден кейін аталатын үлкен ұғым. Алла разылығы үшін жақсы көретін бауырларыңыздың болуына назар аударыңыз. Бауырластық болса дін өседі.

Намазды тастамауға тырысу.

«Бәрібір қаза болады» деп қол сілтей салмай, соңғы мүмкіндік қалғанша дер кезінде оқуға тырысу, үлгермесеңіз уайымдау, өзіңді кінәлау, жегідей жеу, немқұрайлылық танытпау – намаз оқылмай қалғанда жүрегі селт етпейтіндей күйге ұшырамауға мүмкіндік береді. Шариғат намазды себепсіз оқымауға рұқсат етпейді. Себеп дегеніміз – мүмкіндік болмай қалғанда оқымай қою емес. Біздің баратын той-жиындарымыз, қызметіміз, түрлі кездесулер – намазды қаза қылуға себеп бола алмайды. Тырысқан адамға Алла Тағала мүмкіндікті беріп қояды. Әнәс ибн Мәлік (р.а.) риуаят еткен хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) былай деген:

عن أنسِ بنِ مالكٍ رَضِيَ اللهُ عَنْه، أنَّ النَّبيَّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم قال: "مَن نسِيَ صلاةً، أو نامَ عنها، فكفَّارتُها أن يُصلِّيها إذا ذكَرَها". رواه البخاري ومسلم.

«Кім бір намазды ұмытса не ұйықтап қалса, есіне түскен кезде оқысын. Оның бұдан басқа өтеуі жоқ» (Бухари мен Муслим). Демек, мұсылман адам намазды тек осы екі жағдайда және төсек тартып, ауырып қалып, денесінің ешбір мүшесімен ишарат жасай алмай қалған жағдайда ғана оқымай қалуы мүмкін. Бұдан басқа жағдайларда намазды тастауға мүлде болмайды.

Ислам – сіздің, біздің ойымыздан, көңіл қалауымыздан тұрмайды. Бұл әлемдердің Раббысының діні болғандықтан, ненің дұрыс, ненің бұрыс екендігін Иесі ғана шешеді. Бізге ұнамаған нәрсе дін бойынша дұрыс деген сөз емес. Құлшылық Аллаға ұнамды ма, ұнамсыз ба деген сауалдың жауабы арқылы анықталады:

وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللَّهِ

«Алланың нұсқауын басшылыққа алмай, тек қу нәпсіге ергеннен өткен адасқан бар ма?» («Қасас» сүресі, 50-аят). Сол себепті, намазыңызды кез келген уақытта өз көңіл қалауыңызға байланысты қаза етіп, Алланың хақысына қол сұғудан сақ болыңыз.

Құран мен сүннетте Алла Тағалаға ең ұнамды амалдардың саусақпен санарлығы ғана көрсетілген. Соның негізгісі – уақытында оқылған намаз. Алланың разылығын іздеген адам осыны әрдайым есте ұстауы қажет.

Дұға жасау.

Құлшылықтағы ықыласты, тақуалықты, ихсан дәрежесін (сен Алланы көріп тұрғандай немесе Алла сені көріп тұрғандай құлшылық ету) Алла Тағаладан сұраңыз. Себебі, жүректердің Иесі – Алла. Алла жеңілдік бермесе, Алла қаламаса, ешкімнің шарасы жоқ. Иманы ең кәміл, ең тақуа болған Мұхаммед Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Я, жүректерді Өзгертуші! Жүрегімді Өзіңнің дінінде бекем ете гөр!» деп дұға жасайтын болған. Ал Жаратушымыздың иман келтіргендерге үйреткен дұғасы мындай:

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ

«Раббымыз! Бізді тура жолға түсіргеннен кейін жүректерімізді ауытқытпа және бізге Өзіңнен бір мейірім сыйла. Ақиқатында, Сен – Сый берушісің». («Әли Имран» сүресі, 8-аят). Әр нәрсеге Күші жетуші Алладан ісіңізге жеңілдік сұраңыз. Дұғасы дұрыс, тырысуы, амалы шынайы әр орнымен болса, мұндай адамды намаздың тастап кетуі мүмкін емес.

Иманыңызды күшейту.

Намаз – иманымыздың өлшем бірлігі. Себебі, ғалымдар «Алланың алдындағы қадіріңді білгің келсе, мына дүниеде не істетіп қойғанына қара» деген. Иманның әлсіздігі я күштілігі, Алланы, Ақыретті немесе дүниені көп ойлайтындығымыз – намазға деген қарым-қатынаспен анықталады.

Қолдағы ақшаны, алтынды сақтауға тырысатынымыз секілді, иманды да күзету талап етіледі. Және Құран мен сүннетте иманды сақтаудың, күшейтудің осындай бірнеше әдістері көрсетілген:

  • Ілім үйрену.
  • Құранды ой жүгіртіп оқу.
  • Пайғамбарлар қиссасынан өнеге алу әрі оларға амал қылу үшін түсініп оқып, терең зерттеу.
  • Салихалы, тақуа, шыншыл адамдар туралы оқу.
  • Алла Тағаланың құдіретін танытатын жаратылыстар, құбылыстар туралы ойлау.
  • Алланың бекіткен шариғатына, салихалы амалдарға ұқыпты болу.
  • Дұға-тілек.
  • Жүрек амалдарына көңіл бөлу.
  • Жақсы кісілермен жолдас болу, салиқалы адамдар болатын отырысқа қатысу.
  • Көп тамақ, көп сөз, көп ұйқыдан тыйылу.
  • Көзді харамнан тыю.
  • Елдің қолындағыға қызықпау.
  • «Дінде өзіңнен жоғарыға, дүниеде өзіңнен төменге қарау».
  • Өлімді жиі ойлау.

Алланың алдындағы намаздың дәрежесін әрдайым есте сақтау.

Намаз – адамды Алласына жақындатып, дұғасы қабыл болатын, адамды адам етіп қалыптастыратын, жүректі жандандырып, дақтан тазартатын, күнәларды шаятын, шүкірліктің үлкені және Жәннаттың кілті болатын үлкен құлшылық. Әбу Һурайра (р.а.) риуаят еткен хадисте Алла Елшісі (с.а.с.) былай деген:

أبي هريرة رضي الله عنه قال:" سمعت رسولَ الله صلى الله عليه وسلم يقولُ: "إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ: صَلَاتُهُ، فَإِنْ صَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَ أَنْجَحَ، وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَ خَسِرَ". رواه الترمذي برقم (413).

«Қиямет күні адамның амалдарынан ең алғаш сұралатыны – намазы. Егер де, намазы толық болса, онда ол жетістікке жетіп, құтылады. Ал егер де толық болмаса, онда ол анық шығынға ұшырап, қасірет шегеді» (Тирмизи).

Сондай-ақ, жан тазалығының дәлелі - намаз. Өйткені ең абзал әрі ниеті түзу адам ол Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын). Ал ол кісі түнде аяғы тілінгенше намаз оқитын болған.

Жер бетінде миллиондаған адамдар намазға ниеттенеді, бірақ оқи алмайды. Тура жол – Алладан. Жаратқан сізді сүйіп, иман берді, намазбен сыйлады. Өзінің алдында қолды байлап тұруға мүмкіндік берді. Қаншалықты лайық болып жүрсіз?

Суицид ауыр күнә

Жалпы, кісі өлтіру, оның ішінде өз-өзіне қол жұмсау, яғни суицид Алла тағалаға серік қосу күнәсінен кейінгі үлкен күнә әрі шариғатта қатаң түрде тыйым салынған қылмыс болып табылады. Жан – Жаратқанның бізге берген ең үлкен аманаттарының бірі. Әрине, бұған қиянат ету ауыр күнә.

Құран Кәрімде Ниса сүресінің 29-аятында:

وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

«Сондай-ақ, бір біріңді (өздеріңді) өлтірмеңдер. Расында Алла сендерге ерекше мейірімді»,-деп айтылған.

Ал, Бақара сүресінің 195-аятында:

وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ

«Өз бастарыңды қолдарыңмен қауіп қатерге тікпеңдер»,-деп әмір етеді.

Аяттардағы әмір қандай жағдайда да, адам баласы өзінің және басқа адамның өміріне қастық етуіне болмайтындығы айтылуда. Адам баласы қатты науқас болса да, өмірі қаншалықты қиындап кетсе де өзіне қол жұмсаумен жеңілдікке қол жеткізе алмайды. Бұл қиыншылық азабынан құтылу емес, керісінше Алла тағаланың қаһарына ұшырау.

Әбу Һурайра (р.а.) риуаят еткен хадисте ол кісі: «Біз Алла елшісімен (с.а.с.) Хунайн шайқасында бірге болдық. Пайғамбар (с.а.с.) мұсылман саналатын бір кісі жайлы: «Ол тозақтықтар қатарында»,-деп айтты. Біз шайқасқа кіргенде әлгі кісінің жаумен өте қатты шайқасқандығына куә болдық. Ол ауыр жарақат алды. Адамдардың бірі: «Уа, Алланың Елшісі! Сіз: «Ол тозақтықтар қатарынан»,-деген кісі бүгін ерекше шайқасып, қайтыс болды»,-деді. Пайғамбар: «Ол тозақта»,-деді. Мұны естіген кейбір мұсылмандар шүбәлана бастады. Осы кезде біреу: «Ол өлмеген екен, алайда жарақаты ауыр»,-деп айтты. Түн болғанда әлгі кісі жарақатының ауырлығына төзе алмай, өз-өзіне қол жұмсап қайтыс болды...»,-деп баяндайды.

Ол заманда жарақат секілді қатты ауруды басатын дәрі-дәрмек мүлде болмаған. Бүгінгідей ауруын сездірмейтін дәрі екпей, жарақат ауруына төзімділік танытуды көзге елестету мүмкін емес. Алайда, осындай ауыр жағдайда да кісі үлкен шыдамдылық танытуын пайғамбарымыз (с.ғ.с.) қатаң ескертті. Бұл адам өмірінің аса қымбат екендігін аңғартады. Бұл хадис қандай жағдайда болмасын адам баласы өз жанына қастық жасамауы керектігін үйретеді. Кісі басына түскен жағдай қаншалықты ауыр болса да, оның өзіне қол жұмсауы күнә. Ешбір себеп өзіне қол жұмсаушыны ақтай алмайды. Ал, енді ай мен күннің аманында біздің бүгінгі бұл қылығымызға не деуге болады?!

Аллаға сенетін мұсылман еш уақытта мұндай әрекетке бармайды. Өйткені мұсылманның көзқарасында дүние қаншалықты қара түнек болып кетсе де, оның жүрегінде аз да болса үміт сәулесі сөнбейді. Сондай-ақ, сабырын болмас қиындықтарға сарқылтып тастамайды. Иманды кісі өз-өзіне қол жұмсамайды. Мұсылман өмірге шынайы көзбен қарайды. Өмірдегі сан қилы қиыншылықтар мұсылманды қайыстырса да, құлата алмайды.

Ия, мұсылман қандай қиыншылық болса да белін бүкпей, қасқайып қарсы алады. Сансыз сынақ сенімі берік жанның сағын сындыра алмайды. Керісінше шыңдай түседі. Өйткені, иманды жан күндер кезегімен ауысатынын жақсы біледі. Қиын күндердің артынан шуақты күндер келетініне кәміл сенеді.

Өйткені, Алла Тағала «Талақ» сүресінің 7-аятында былай деген:

سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا

«Алла ауыршылықтан кейін жеңілдік береді». Сондай ақ, мұсылман баласы Құранның:

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

«Демек, әрбір қиындықпен бірге, сөзсіз, жеңілдік бар. Ия, рас, әрбір қиындықпен бірге жеңілдік бар», - деген Алланың аяттарын жанына медет етіп ұстайды. Әрине, иман әр жағдайда да күшті жәрдемші. Ибн Касир тәспірінде аталған аяттар төңірегінде сахабалардың мынандай сөздер бар:

وَإِنَّهُ لَنْ يَغْلِبَ عُسْرٌ يُسْرَيْنِ

«Бір қиындық екі жеңілдікті жеңе алмайды» (Имам Мәлік, «әл-Муатта»).

Ибн Масғуд (р.а.) бұл жөнінде былай деген екен:

لو كان العسر في جحر لطلبه اليسر حتى يدخل عليه

«Егер қиындық тастың ішінде болса да, оны жеңілдік іздеп табады».

Ортағасырдағы ұлы тұлғалардың бірі – ғұлама, ойшыл, ақын Жүсіп Баласағұни бабамыз «Құтадғу білік» дастанында Алланың сынағына сағы сынған жастарға былай деп өсиет айтып, жігерлендіреді:

Егер қайғы жараласа жаныңды,

Күт сабырмен туатын шат шағыңды.

Егер дәулет қатты жапса қақпасын,

Түзелер іс, төзіп сабыр сақтасаң.

Ер мінезі сабырыңды сақтай біл,

Сабыр жолы көк төріне бастайды, -

Міне, басқа түскен тауқыметке сабыр еткен пендеге міндетті түрде сый бар екендігін жырға қосқан.

Дін ғалымдары өзіне қол жұмсайтын кісілер екі топқа бөліп қарайды. Біріншісі, Жаратушыға мүлде сенбейтін атеист адам. Атеист үшін ақырет, есеп-қисап, жәннат, тозақ деген ұғымдар жоқ. Дүниені ойыншық, ал әлемді кездейсоқ құбылыс нәтижесінде пайда болған деп таниды. Сондай-ақ, өзінің өмірі мен өлімін түкке тұрғысыз деп қабылдайды.

Екінші, өзін қолында ұстай алмайтын, көкірек көзі жұмылған жан.

Алла Елішісі (с.а.с.) өз-өзіне қол жұмсау үлкен күнә және оның жазасы ауыр екендігін мына хадисте баян еткен:

قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:"مَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ يَتَرَدَّى فِيهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ ‏ ‏تَحَسَّى ‏سُمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَجَأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا". ‏رواه البخاري ومسلم والترمذي والنسائي

«Кімде кім, өзін таудан (биік жерден) тастап, жанын мерт етсе, ол тозақ отына мәңгі биіктен тасталынып азапталады. Кімде кім, у ішіп өзін өлтірсе, тозақ отында мәңгі у ішіп азапталады. Кімде кім, өзін өткір затпен өлтіретін болса, тозақ отында оның ішіне өткір зат шаншылып азапталады» (Имам Бухари, имам Муслим және имам Термизм риуаят еткен).

Әрине, мұндай қадамға көп жағдайда Құдайға, ахирет күніне сенімі мүлде жоқ немесе иманы әлсіз адамдар барады. Өзін өлтірумен қиындықтан құтыламын деп ойлайды. Сенімі жоқ адам өлім барлық қиындықтан құтылудың бірден-бір жолы деп біледі. Проблемаға сынақ деп емес, азап секілді көзқараста болады. Басына түскен азаптан құтылу жолы да, өз жанын мерт ету деп біледі. Қиындықты қасқайып қарсы алуға ерік-жігері жетпей, белгілі бір мәселені жеңе алмайтындай күйде болады.

Ал, иман орасан зор күш. Кісі басына түскен ауыртпалық қаншалықты күшейіп кетсе де иман таусылмайтын медет және де бітпейтін демеу. Мұсылман адам қиыншылыққа сабырлық танытып, соңында Алладан бір қуаныш келуін күтуді құлшылық деп біледі. Әрбір қиыншылыққа төзімділік танытып, сауабын Жаратқаннан үміт етеді. Тағдырдың сынағына бойсынып, Алланың жазмышынан озмыш жоқтығын біліп өмір сүреді. Дүние тек қуанышты сәттерден ғана емес, сонымен бірге сан қырлы сынақтан да тұратынын біледі. Әрі «сабыр түбі сары алтын» екенін біліп, кездестірген қиыншылықтардың өткінші екендігіне сенеді. Соған бола күйзеліске ұшыраудың қажеті жоқ екенін біледі.

Шұға 2018-02-09 19:59
Сәлеметсіз бе?! Намазды жаңадан бастаған адам қаза намаз өтеуі керек пе?!
Толығырақ

Уағалейкумуссалам уа рахматуллаһи уа баракатуһ. Біздің мәзһабта намазды уақытысында өтеу қалай парыз болса, оның қазасын өтеу де солай парыз. Екеуіне де Алла Тағаланың мына аяты дәлел:

وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة واركعوا مع الراكعين

«Намазды толық орындаң-дар, зекет беріңдер, сондай-ақ (Алланың құзырына) иілу-шілермен бірге иіліңдер». Бұл аят намазды толық орындаңдар деп тұр. Яғни өз уақытында оқу немесе уақыты өтіп кетсе қазасын өтеу керек.

Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай деген:

عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِىِّ - صلى الله عليه وسلم – قَالَ: "مَنْ نَسِىَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا ، لاَ كَفَّارَةَ لَهَا إِلاَّ ذَلِكَ". رواه البخاري (597) ومسلم (684).

«Кімде-кім, намазын ұмытса, есіне түскенде оқысын. Оған содан басқа кәфарат жоқ». Егер қаза намазын ұмытқан адамға өтеу уәжіп болса (күнәсі түсуі мен қиыншылық көтерілуімен бірге), онда әдейі тастағандарға өтеуі міндетті түрде уәжіп болады.

Кімнің біраз уақыттан бері қаза намазы болса, тәубе етіп, қазасын өтеуге кірісуі керек. Күнделікті оқып жатқан әрбір парыз намазына қаза намазын қосып өтесін. Нәпілдің орнына қазаларды орындаған дұрыс. Өйткені, парыздың сауабы нәпілдің сауабынан артығырақ. Әрбір өтеп жатқан парыз намазына қаза намазын қосып өтеудің абзалдығына Пайғамбарымыздың (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) мына хадисі дәлел:

في قوله صلى الله عليه وآله وسلم: " مَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ صَلَاةَ الْغَدَاةِ مِنْ غَدٍ صَالِحًا فَلْيَقْضِ مَعَهَا مِثْلَهَا". رواه أبو داود من حديث أبي قتادة الأنصاري رضي الله عنه.

«Кімде-кім, сау күйінде ертеңгі намазына жетсе, онымен бірге өткен қаза намаздарын өтесін». Хитоби: «Бұл жердегі бұйрық, қазаны өтеудегі артықшылық уақытты табу үшін мұстахабқа ұқсайды», - деді. Осылайша қаза намаздарын өтеп болдым дегенше орындай береді. Егер ажалы жетіп қазасын өтей алмаса, Алла Тағала өзінің кеңшілігімен кешірім етеді.

Ал енді, қаза намаздарды сүннеттердің орнына оқу жайлы келсек, Ханафи мәзһабы бойынша «Хашияту әт-Тахтауи» атты кітапта сүннет емес, нәпіл намаздар жайлы айтылған. Яғни, ол жерде: «Бекітілген сүннет, дұха, тәсбих және хабарда келген намаздардан басқа нәпілді оқығаннан, қаза намаздарын өтегені абзалырақ. Соны (яғни, бекітілген сүннет намаздарды) нәпіл ниетімен, ал одан басқасын қаза ниетімен оқиды (яғни, бекітілген сүннет, дұха, тәсбих және хабарда келген намаздардан басқа нәпіл намаздарды қаза ниетімен оқиды).


«Бақара» сүресі, 43-аят.

Бұхари, Мүслім.

Әбу Дәуіт риуаяты.

Хашияту әт-Тахтауи әлә мәроқи әл-фәләх шархи нури әл-идах, 447-бет.

Әсем 2018-02-06 19:16
Әссәләму әлейкум уа рахматуллахи уа баракатух! Менің сұрағым: айтылған талақ саны 3-ке жетіп бірақ ер адам шын ниетім болмады, ашумен айттым десе не болады? Неке бұзылады ма? Бірақ бірін-бірі жақсы көреді ғой! Аллаға шүкір! Алла калауымен 2 бала бар арада. Енді шариғат бойынша қалай болады? Сол өте маңызды болып тұр. Кейін тағы неке бұзылса, онда олар не істемек өтініш, айтып жібересіз бе?
Толығырақ
Уағалейкумуссалам уа рахматуллаһи уа баракатуһ! Егер талақ деген сөзді ашық айтса оның ниетіне қаралмайды. Талақ түседі. Бұл мәселе жөнінде діни басқарманың шариғат және пәтуа бөліне күйеуі міндетті түрде келуі тиіс.

Ғибратнама

барлық мақалалар

Медиа

барлық басылымдар
Сайт құрастырушысы — Иником
Рейтинг@Mail.ru